غده تیروئید در جلوی گردن و اطراف نای قرار دارد، شکل این غده شبیه به پروانه است که بدن آن در وسط و بالهای آن به اطراف گسترش یافته اند. تیروئید یکی از غده های مهم بدن است که وظیفه کنترل متابولیسمها را بر عهده دارد. در فرایند متابولیسم، مواد غذایی وارد شده به بدن تبدیل به انرژی میشوند.
انرژی حاصل از متابولیسم، برای عملکرد صحیح بدن لازم میباشد به طوری که تامین انرژی تمام سیستمهای بدن را انجام میدهد تا اندامهای بدن وظایف خود را به درستی انجام دهند. کنترل متابولیسم از طریق تیروئید با استفاده از هورمون تیروکسین که حاوی ۴ اتم یدید و هورمون تری یدوتیرونین، حاوی ۳ اتم یدید، صورت میگیرد.
وقتی تولید تیروئید توسط هورمون تیروئید، بیش از اندازه مورد نیاز بدن باشد، بیماری پرکاری تیروئید در بدن اتفاق میافتد. به دلیل تولید مقدار زیادی از این هورمون بدن مجبور است که به سرعت انرژی حاصل از متابولیسم را مصرف نماید که در این صورت فرد احساس خستگی فراوان میکند. در این حالت، افزایش ضربان قلب، کاهش وزن و ضعف اعصاب، جز علائم غالب به حساب میآیند.
تولید تیروئید به میزان کمتر از حد مورد نیاز بدن توسط هورمون تیروئید، باعث ایجاد بیماری کم کاری تیروئید میشود. افرادی که دچار کم کاری تیروئید هستند دائم احساس خستگی دارند، نسبت به دمای سرد کم تحمل هستند و دچار افزایش وزن می شوند
ختلالات کم کاری و پر کاری تیروئید، ممکن است در اثر عوامل مختلفی در افراد به وجود بیاید که یکی از آن عوامل، ارثی بودن این بیماری است .
افرادی که مبتلا به بیماری پرکاری تیروئید هستند، علائمی از جمله: عصبی شدن، استرس و اضطراب، تحریکپذیری، بیخوابی، کاهش وزن، ضعف و لرزش اعضای بدن، گواتر یا بزرگ شدن غده تیروئید، احساس گرمای فراوان، قاعدگیهای نامنظم و یا توقف قاعدگی در زنان و همچنین سوزش چشم یا مشکلات بینایی، را تجربه می کنند.
کم کاری تیروئید نیز دارای علائم مشخصی میباشد، از جمله این علائم: افزایش وزن بدن، احساس خستگی، فراموشی، قاعدگی های مکرر و با شدت فراوان در زنان مبتلا به کم کاری تیروئید، صدای بم و خشن، رشد موهای درشت و ضخیم و احساس سردی در دمای بدن، میباشد.
بیماری تیروئید یک بیماری ارثی و اکتسابی است که می تواند در هر سنی برای مردان یا زنان پیش بیاید. با توجه به نوع تغذیه و فعالیت های بدنی افراد ممکن است در سنین مختلف به این بیماری مبتلا شوند. اما طبق شواهد به دست آمده، این بیماری یکی از بیماریهای شایع در زنان ۲۰ تا ۳۰ سال میباشد. در این سن معمولا خانمها دچار کم کاری تیروئید میشوند،که باید جهت کنترل وضعیت خود به صورت سالانه تیروئید خود را چک کنند.
افراد مبتلا به بیماری تیروئید باید جهت معاینه به متخصص غدد درون ریز مراجعه نمایند و اطمینان داشته باشند که بیماری کم کاری و پرکاری تیروئید هر دو قابل درمان هستند. استفاده داروهای مکمل، ید رادیواکتیو، و عمل جراحی از درمان اختصاصی برای درمان بیماری تیروئید میباشد.
در طب سنتی کم کاری تیروئید به چند عامل مختلف نسبت داده میشود. از جمله این عوامل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
برای درمان تیروئید با طب سنتی مصرف یکسری مواد غذایی مفید است که این مواد غذایی عبارتند از:
در طب سنتی، برای کمک به کم کاری تیروئید، مصرف غذاهایی با طبع گرم و خشک توصیه میشود. از جمله این غذاها میتوان به ارده و شیره، چهار مغز (گردو، بادام، فندق، پسته)، پودر سنجد، اسفناج پخته شده با فلفل قرمز، زنجبیل و نمک دریا، و دمنوشهای گرم مانند زنجبیل، دارچین، زعفران و رازیانه اشاره کرد. همچنین مصرف ید کافی از طریق نمک یددار، ماهیهای دریایی، لبنیات و تخم مرغ نیز برای سلامت تیروئید ضروری است.
در طب سنتی برای درمان کم کاری تیروئید در کودکان، از روشهایی مانند مصرف خوراکیهای با طبع گرم، ماساژ غده تیروئید و رفع اضطراب و استرس استفاده میشود.
برخی از خوراکیهای مفید برای این بیماری شامل گوشت قرمز، ماهی، تخم مرغ، حبوبات، لبنیات، آجیل و مغزها، میوههایی مانند موز و آووکادو و سبزیجاتی مانند کلم و اسفناج هستند. با قرار دادن این مواد غذایی در رژیم غذایی کودک خود میتوانید نقش بسیاری در سلامت او داشته باشید.
برای درمان تیروئید با طب سنتی، توسط اطباء این طب دستورالعمل هایی وجود دارد.
ماساژ گلو یکی از راهکارهای توصیه شده توسط متخصصان طب سنتی برای کنترل تیروئید است. این کار با افزایش جریان خون، کاهش تنش عضلات و التهاب غده تیروئید می تواند به بهبود عملکرد آن کمک کند. برای ماساژ، چند قطره روغن طبیعی را روی دست خود بمالید و با حرکات دایره ای ملایم غده تیروئید را به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه ماساژ دهید. این کار را ۲ تا ۳ بار در روز میتوانید انجام دهید. به خاطر داشته باشید که ماساژ جایگزین درمان پزشکی نیست و در صورت مشکلات تیروئید حتماً باید تحت نظر پزشک باشید.
خاکشیر، اگرچه برای افراد سالم مفید است، اما مصرف آن در افراد مبتلا به مشکلات تیروئید باید با احتیاط انجام شود. خاکشیر ممکن است جذب ید را در بدن مختل کند و با کاهش هورمون تیروئید، علائم کم کاری تیروئید مانند خستگی، افزایش وزن و ریزش مو را تشدید کند.
بادکش تیروئید اگر چه فوایدی دارد، اما در صورت انجام غیراصولی میتواند عوارضی مانند کبودی، درد، سوختگی، عفونت و تشدید علائم بیماری تیروئید را به همراه داشته باشد.