درد در ناحیهی سر و بالای گردن را با عنوان سر درد (Hedeach) میشناسیم. سردرد منشا عصبی دارد و بافتها و ساختارهای احاطه کننده مغز با ملتهب و دردناک شدن فرد را آزار میدهد. یک بافت نازک به نام ضریع جمجمه، استخوانها، سینوسها، چشمها و گوشها را احاطه کرده است که در صورت ملتهب و دردناک شدن باعث درد در سر و گردن میشود
سردرد با فعال شدن عصبهای خاصی از رگهای خونی ایجاد میشود. عوامل مختلفی باعث فعال شدن عصبها شود. این عوامل شامل موارد زیر است.
انواع سردرد
شایعترین نوع سردرد، سردرد تنشی یا سردرد عصبی است. افرادی که در معرض استرس و اضطراب یا افسردگی باشند احساس سردرد و چشم درد توامان و درد شقیقه را تجربه میکنند. این سردرد ممکن است از نیم ساعت تا چند ساعت طول بکشد.
علتهای دیگر این نوع سردرد موارد زیر است:
افراد زیادی این سردرد را تجربه میکنند یا با آن آشنایی دارند. نشانههای میگرن سردرد و حالت تهوع و سرگیجه است. محل بروز درد در میگرن در یک طرف سر است، فرد هنگام بروز حملههای سردرد به نور و صدا حساس میشود و دوست دارد در جای تاریک باشد یا چشمها را به هم میفشارد.
معمولا قبل از شروع سردردهای میگرنی نشانههایی بروز میکند که این نشانهها را هالهی میگرن میگویند و به بهصورت علائم زیر خود را نشان میدهد.
سردرد پیشانی و شقیقه در اثر بروز التهاب و تورم در سینوسها ایجاد میشود. آلرژنها هم میتوانند عامل سردرد سینوسی باشند. ویژگی این نوع سردرد این است که در اطراف چشم، گونه و بینی درد تپنده ایجاد میکند. سایر علائم شامل موارد زیر است.
نشانههای سردرد سینوسی و میگرنی کاملا مشابه هم است و تنها تفاوت آنها در علائم مربوط به بینی است. همچنین سردردهای سینوسی با خم کردن سر به جلو یا هنگام بیدار شدن از خواب تشدید میشود.
درمان سردرد سینوسی نیز به روشهای مختلف انجام انجام میشود؛
داروهای توصیه شده برای سردرد سینوسی شامل آنتی هیستامین، اسپریهای بینی، آنتی بیوتیکها (برای سردرد سینوسی باکتریایی) و مسکنهای مختلفی که برای انواع سردردهای دیگر توصیه میشود.
سر درد گردنی بهعلت گرههای عضلانی، رشد غیر طبیعی استخوان، آسیب عضلانی، تورم بافت و مشکلات مفصلی ایجاد میشود. سردرد پشت سر و گردن یا جمجمه مهمترین نشانههای این نوع از سردرد است.
سردرد پشت سر در اغلب مواقع با سردرد تنشی همراه است و ممکن است به علت فشار کم مایع مغزی نخاعی، وضعیت بدنی ضعیف و کم توان یا ناشی از فتق دیسک گردن باشد. درمان سردرد پشت سر نیز باید با توجه به علت آن انجام شود .
سردرد هیپیک یا سردرد قبل از خواب نادر است و معمولا بعد از دههی پنجاه در زندگی شروع میشود. دردهای ناشی از آن بهصورت ضرباندار است و ممکن است خفیف یا شدید باشد. این دردها معمولا در دوطرف سر احساس میشود و محدود به یک ناحیهی خاص نیست.
سردردهای بسیار شدید که ناگهانی بروز میکند را سردرد خوشهای مینامیم. این سردرد در مردان ۶ برابر بیشتر از زنان ایجاد میشود و اگرچه علت مشخصی برای آنها وجود ندارد اما در افراد سیگاری بیشتر شایع است و سیگار و الکل آن را تشدید میکند.
سردردهای خوشهای بدون هشدار شروع میشوند و مدت زمان بروز آن بین ۱۵ دقیقه تا ۳ ساعت است. در طول روز هم ممکن است تا ۸ بار تکرار شود.
سردرد خوشهای با نشانههای زیر بروز میکند:
سردرد صبحگاهی بر اثر عواملی ایجاد میشود که میزان خواب یا کیفیت خواب را تحت تاثیر قرار میدهد. به همین دلیل سردرد بعد از خواب در کسانی که الگوی منظمی برای خواب ندارند، مشاهده میشود. این افراد معمولا بین ساعت ۴ تا ۹ صبح سردرد جلوی سر یا سردرد بالای سر را تجربه میکنند.
عوامل زیر نیز در بروز سردرد صبحگاهی تاثیر گذار است:
بارداری با تغییرات میزان هورمونها در خانمها همراه است و این تغییرات هورمونی ممکن است باعث بروز سردرد شود. البته تغییرات هورمونی در دوران عادت ماهیانه هم ایجاد میشود.
معمولا خانمهایی که قبل از بارداری سردرد میگرنی یا تنشی یا سردرد خوشهای داشتهاند در طول دوران بارداری هم سردرد را تجربه میکنند. این افراد با خستگی، گرسنگی و کمآبی بدن، مصرف الکل و سیگار دردهای بیشتری را تجربه میکنند. نشانههای سردرد بارداری موارد زیر است:
مهمترین نکته در مورد سردرد بارداری این است که ممکن است بهعلت بالارفتن فشار خون باشد و بالا بودن فشار خون بهویژه در سهماهی سوم بارداری بسیار مهم است. فشار خون بالا در سهماههسوم اگر با دفع پروتئین در ادرار و ادم در دست و پا همراه باشد ممکن است باعث زایمان زودرس و به خطر افتادن جان مادر و جنین شود.
سردرد در کودکان میتواند یک بیماری معمول به علت خستگی و فعالیت زیاد یا خواب ناکافی باشد یا به دلیل یک بیماری جدی مانند مننژیت کودک را آزار دهد. معمولا کودکان با بروز سردرد بیقراری میکنند، خوب نمیخوابند و زیاد گریه میکنند.
امکان بروز انواع سردرد مانند سردرد خوشهای، میگرن و سردرد پیشانی در کودکان وجود دارد اما سردرد خطرناک در کودکان سردردی است که با نشانههای زیر همراه باشد.
در بسیاری از سردردها، حالت تهوع نیز احساس میشود. جدا از اینکه تحمل درد در این شرایط سختتر میشود، خوردن غذا و نوشیدنی نیز چالش دارد. سردرد و حالت تهوع میتواند به علت های متنوعی بروز پیدا کند. از جمله دلایل سردرد همراه تهوع:
فیزیولوژی بدن خانمها در سنین باروری همراه با خونریزی ماهیانه است. اغلب خانمها در طول دوران خونریزی با عوارضی مانند سردرد، سرگیجه، کمردرد و کجخلقی هم روبرو میشوند. یکی از انواع آزاردهنده سردرد، سردردی است در زمان پریودی یا قاعدگی بروز پیدا میکند.
سردرد پریودی ممکن است به علت استرس، کم خونی، خواب ناکافی یا حتی تغییرات هورمونی باشد. برای درمان این سردرد توصیه میکنیم از دمنوشهای گیاهی استفاده کنید.
گاهی اوقات در پیشانی یا اطراف شقیقههای خود احساس درد شدیدی میکنیم. علت این درد هرچیزی که باشد، بسیار آزاردهنده است و باید در اسرع وقت درمان شود. سردرد پیشانی یکی از عارضههای رایج است که بیشتر افراد حداقل یکبار آن را تجربه کردهاند. بیشتر این نوع سردردها طبیعی و خفیف هستند و خیلی زود برطرف میشوند. طبق آمار، حالتهای مزمن این عارضه فقط ۲ درصد افراد جامعه را درگیر خود میکند.
سردرد پیشانی نیز مانند سایر انواع سردرد با دلایل مختلفی بروز پیدا میکند و درمان آن اغلب به کمک مسکنهای سردرد انجام میشود. اما اگر سردرد پیشانی به صورت مداوم برای شما اتفاق میافتد ممکن است نشانه بیماری باشد.
سردرد جنسی نوعی از سردرد است که معمولا حین رابطهی جنسی، هنگام به ارگاسم رسیدن و یا بعد از اتمام رابطهی جنسی بروز میکند. این سردردها اغلب خودبهخود رفع میشوند و مشکل جدی برای افراد ایجاد نمیکنند مگر در مواردی که علت سردرد مشکل زمینهای دیگری باشد.
سردرد جنسی به دلایل مختلف بروز میکند و درمان آن نیز با برطرف کردن علت بروز سردرد جنسی است. دمنوشهای گیاهی و درمانهای طب سنتی نیز برای درمان سردرد جنسی بسیار توصیه میشود.
هنگام بروز حملههای سردرد، انجام فعالیتهای زیر میتواند درد را کاهش دهد. این اقدامات ساده و بدون هزینه در خانه انجام میشود.
طب سنتی برای درمان سردرد راههای مختلفی را پیشنهاد میدهد. این روشها برای کسانی که تمایل ندارند از داروهای شیمیایی استفاده کنند مناسب است.
پیشگیری بهتر از درمان است. این جمله را بارها و بارها شنیدهاید اما آیا این جمله درمورد سردرد هم صدق میکند؟ بله قطعا انجام اقدامات و راهکارهای سبک زندگی سالم میتواند از بروز سردرد پیشگیری نماید. در مواردی که علت سردرد تومور یا بیماری خاص دیگر نباشد، رعایت اصول زیر احتمال بروز سردرد را کم میکند.
سردرد با علائم هشدار دهنده از یک مشکل جدی در بدن خبر میدهد و در این مواقع سریعا باید به پزشک مراجعه کرد. موارد زیر نشانههای خطر در سردرد هستند.